باران پاییزی

...صبح که از خواب برخاست، پریشان بود تا صبح خواب بد دیده بود. به آسمان نگاه کرد، گرفته بود، مثل دل اون. خورشید سر جای خودش در دل ابرها نبود. با بی‌حوصلگی از جا بلند شد و به کارهای روزمره زندگی پرداخت. اما حدود ساعت نُه صبح بود که خبر رسید خورشید زندگیش پر کشیده و رفته تا در دیاری دیگر شاید آرامشی باشد و او را در بر گیرد. اما خورشید نیازی به تابیدن هر روزه ندارد یادش همیشه می‌تابد و گرمی می‌بخشد. این را حالا بعد از این همه سال تجربه به خورشیدش می‌گوید...

اِسناد عبارت است از فرایندی که افراد به کار می‌برند تا رویدادها(یا رفتارها) را به عوامل زیر بنایی آنها پیوند دهند. مثلا در یک روز بارانی که اتومبیلی با سرعت رد می‌شود و به شما آب گل آلود می‌پاشد، با این موضوع ممکن است دو جور برخورد کنید: ترافیک بوده راننده مجبور شده از کنار جدول براند، شهرداری هم که چاله‌ها را درست نمی‌کند و او را می‌بخشید یا راننده فردی مردم آزار است و از این کار لذت می‌برد پس به او بدوبیراه می‌گویید. برای تبیین اِسناد نظریه‌های متعددی وجود دارد که در این جا به نظریه طبقه‌بندی سه بُعدی واینر می‌پردازم. طبق نظر واینر، مردم می‌توانند بازده‌های رفتاری را نه فقط به عواملی که (1) درونی(شخصی) یا بیرونی(موقعیتی) هستند، اِسناد دهند؛ بلکه ممکن است به عواملی هم که (2) پایدار یا ناپایدار یا (3) قابل کنترل یا غیر قابل کنترل هستند، اِسناد بدهند. بنابراین تبیین‌های ما غالباً در هشت نوع اِسناد که به وسیله ترکیب این سه بُعد حاصل می‌شوند، قرار می‌گیرند. انواع مختلف اسناد می‌تواند پیامدهای انگیزشی و عاطفی مختلفی برای افراد داشته باشد. انواع اسناد به اندازه پیامد خود رفتار یا رویداد اهمیت دارد. واینر می‌گوید مکان درونی یا بیرونی یک اسناد عواطف وابسته به عزت نفس همراه عملکرد را تحت تاثیر قرار می‌دهند، ثبات و پایداری اسناد انتظارات آینده را تعیین می‌کند و قابلیت کنترل باعث برانگیختن عواطف اجتماعی می‌شود. جدول زیر طبق این نظریه در مورد قهرمانی تیم بسکتبال در مسابقه فینال است:(این مطالب از کتاب روان‌شناسی اجتماعی تالیف دکتر یوسف کریمی نشر ارسباران، 1382 نقل شده است)

همه این مقدمه برای این بود که به یک سوال ذهنی خودم بتوانم پاسخ بدهم چیزی که شاید برای خیلی‌ها سوال باشد. این روزها پای صحبت خیلی از آدم‌ها که می‌نشینی هر نوع حرکت سیاسی و اجتماعی مردم ایران را از هر قشر و طبقه‌ای که باشند به قدرت‌های خارجی نسبت می‌دهند و آن را توطئه انگلیس، آمریکا یا روسیه می‌دانند. و بدتر این که با این تفکر مردم بازیچه‌های قدرت‌های خارجی و یا فریب خورده‌گان قدرت‌های داخلی تلقی می‌شوند. با این نوع اِسناد دادن رویدادها و رفتارها،پس چه وقت مردم باید خود را تغییر دهند و در تعیین سرنوشت‌شان نقش داشته باشند؟ آیا این رفتار تک تک همین مردم نیست که هر حکومتی را می‌تواند به سمت دیکتاتوری ببرد؟ و مهم‌ترین دغدغه ذهنی من، چگونه می‌توان در آگاه کردن خود و جامعه نقش ایفا کرد؟ من حرکت حکومت‌ها به سمت دیکتاتوری را در ایران وارد جدول اِسناد واینز کردم و حدسیات خودم را در آن می‌نویسم. نمی‌دانم تا چه اندازه درست است ولی شاید کمکی باشد به یافتن جواب سوال‌هایم و شاید تمایل خوانندگان این سطور در تکمیل این جدول.

از نگاه به جدول می‌فهمم که اِسنادهای درونی ما که ناشی از ضعف‌های ماست بیشتر از عوامل خارجی تاثیرگذار است. پس بهتر است همه به این فکر کنیم که چه کاری می‌شود کرد که دیگر از تکرار حوادث متاسف نشویم؛ یعنی مانند آن دانش‌آموز شکست خودمان را فقط به معلم نسبت ندهیم و تلاش خودمان را بیشتر کنیم.

انسان‌هایی هستند که همه وجودشان ایثار است و گذشت. هرگز بدی را یاد نگرفته‌اند و به کسی بدی نکرده‌اند. اگر سر راه کسی قرار بگیرند از رنج او می‌کاهند و تا آن جا که بتوانند رنج خود را به تنهایی به دوش می‌کشند. در معادلات ما مردم عادی نمی‌گنجند و همواره در مورد آنها این سوال مطرح می‌شود که چرا این کار را در عین توانایی نکرد؟ اما غافل از این که این محاسبات در دنیای پر از ناخالصی‌ها معنی دارد و نه در دنیای کسانی که همه دنیای‌شان خالص است. دنیایی فارغ از همه رنگ‌ها و بی‌رنگی‌های روزمره. این روزها یکی از همین انسان‌های فرشته‌خو از بین ما رفت و به جایی پر کشید که در آن جا برایش آرامش ابدی را آرزو می‌کنم.

پرواز را به خاطر بسپار-پرنده رفتنی است

کاش توان یاد گرفتن پرواز مهربان تو را داشتم.

خُب به سلامتی نتیجه انتخابات توسط شورای نگهبان تایید شد، البته ایشان از روز اول هم گفته بودند سالم‌ترین انتخابات همین دوره بوده ولی برای مردمی که شعورشان پایین است و چشم به بیگانه برای براندازی و انقلاب مخملی و ... دارند باید صحت انتخابات را اثبات می‌کردند که کردند و همه توجیه شدند و به سر زندگی برگشتند. اما در این چند روز چیزی که توجه مرا جلب کرد وجود این همه نهاد و سیستم نگهبانی بود، بی اعتمادی و قانون گریزی تا چه اندازه است که نهاد قانونی مثل قوه قضاییه کافی نیست. شورای نگهبان داریم، مجمع تشخیص مصلحت داریم، رهبر هست که تازه فصل‌الخطاب است، کمیته ویژه تشکیل می‌شود، با علمای حوزه‌های علمیه رایزنی می‌شود، و خلاصه این همه هست و هیچ کدام‌شان یکدیگر را قبول ندارند. وقتی جناح‌های قدرت موجود در نظام با سیستم قانونی این کشور این همه مشکل دارند پس خدا به داد مردم عادی برسد.